نوشته‌ها

زردچوبه

1413806400

نام علمی: Curcuma domestica Va
نام عربی: عروق الصفرا

در کتب سنتی از زردچوبه با نام های عروق الصفرا، حشیشه الصفرا، عروق الزعفران و عروق الصباغین نام برده شده است. به عربی هرد (Hurd) و بقله الخطاطیف گویند (خطاف نام پرستویی است که این پرنده بسیار تیزبین است و سبب آن را این می دانند که از گیاه زردچوبه می خورد زیرا زردچوبه برای افزایش دید مؤثر است).
در برخی کتب سنتی از جمله در تحفه حکیم مؤمن ، مامیران را نوع صغیر گیاه زردچوبه دانسته اند و نام آن را حشیش الخطاف گذاشته اند چون این گیاه نیز برای چشم مفید است.
این گیاه به فارسی زردچوبه، به هندی،هلدی و کرکم (Kurkim) و در انگلیسی به نام های Tumeric و Curcuma شناخته شده است.
زردچوبه ساقه زیرزمینیی یا بیخ گیاهی است از خانواده زنجبیل Zinjiberaceae از جنس Curcuma و نام علمی آن Curcuma domestica Val. است.

مشخصات گیاه شناسی زردچوبه:
زردچوبه گیاهی است علفی، پایا، به ارتفاع ۱-۱/۵ متر (۶ فوت). دارای ریزوم متورمی است که از آن ساقه هوایی خارج می شود.برگ های آن سبز روشن شبیه برگ موز به درازای۰/۱-۵ متراست.
آب و هوای گرم و مرطوب برای رویش آن مناسب است. در نواحی شرق هندوستان، چین و بسیاری از نقاط حاره جنوب آسیا و مالزی پرورش می یابد.
قسمت مورد استفاده گیاه به عنوان ادویه ریزوم گیاه است که معمولا ۱۰-۱۲ ماه پس از کاشت موقع برداشت آن فرا می رسد.
معمولا ریزوم را پس از خارج ساختن از زمین تمیز کرده،ریشه های آن را جدا نموده و خوب با آب می شویند. سپس در آب جوش قرار داده و کمی می جوشانند.بعد در گرمای خورشید به مدت چند روز خشک می کنند.طی این مراحل حدود سه چهارم وزن ریزوم خام از دست می رود.
سطح خارجی ریزوم خشک شده و آماده شده به رنگ قهوه ای مایل به زرد است. بوی آن معطر و تند و طعم آن تلخ است و اگر در دهان گذاشته شود آب دهان زرد می شود.

ریزوم را پس از قطعه قطعه کردن به دو صورت دراز استوانه شکل به طول ۴-۸ سانتی متر و نوع گرد آن که از ریزوم اولیه گیاه به دست می آید به بازار عرضه می کنند که نوع دوم مرغوب تر است.

از نظر مصرف و کاربرد زردچوبه در روزگاران کهن در خاور دور به سبب رنگ زرد و درخشان و زیبایی که تولید می کند در رنگرزی پارچه های ابریشمی و پنبه ای و همچنین در خوراکی ها مورد توجه بوده است. این رنگ زرد درخشان به سبب وجود ماده کورکومین (Curcumin) در ساقه زیرزمینی زردچوبه است. در حال حاضر به عنوان ادویه معطر غذاهای مختلف وهمچنین رنگ آن در طبخ غذا و ساخت کره وپنیر بسیار مورد توجه است. زردچوبه جزء اصلی و مهم پودر معروف کاری است که در غذاهای تند به کار می رود. زردچوبه همچنین در روغن ها به عنوان ماده نگه دارنده کاربرد دارد. روغن زردچوبه بوی معطر تندی را برای خوشبو کننده های هوا، عطرها وصابون ها ایجاد می کند. همچنین به عنوان رنگ در نوشیدنی ها،لوازم آرایشی و داروها بکار می رود.

ترکیبات شیمیایی زردچوبه:
در زردچوبه یک ماده رزینی زرد رنگ و یک ماده نارنجی زرد و قابل تبلور به نام کورکومین (Curcumin) وجود دارد، همچنین حاوی تورمرون (Turmerone)، زینجی برون (Zinjiberone) و نوعی الکل به نام تورمرول (Turmerol) می باشد. از کورکومین در تهیه نوعی کاغذ جهت سنجش PH حلول ها استفاده می شود.
گرد زردچوبه دارای خاصیت آنتی اکسیدان می باشد و این اثر مربوط به فنل کورکوکین است. اسانس بیخ زردچوبه دارای اثر کولرتیک (Choleretic) است یعنی ترشح صفرا از طریق کبد را افزایش می دهد. این عمل به سبب وجود ماده پی تولیل متیل کاریبنول (P-tolylmetylcarbinol) است.ماده رنگی زردچوبه موجب انقباض کیسه صفرا می شود.

مزاج زردچوبه:
مزاج زردچوبه در سوم گرم و خشک است.

خواص و کاربرد زردچوبه از دیدگاه طب سنتی:
جالی بصر یعنی افزاینده حدت بینایی می باشد و عصاره آن روشنایی چشم را زیاد می کند.
گرفتگی ها و انسداد کبد را باز می کند.
برای استسقا (آسیت) و یرقان مفید است.
جویدن آن درد دندان را تسکین می دهد بویژه اگر کمی تفت داده شود و گرم جویده شود.
گرد آن برای خشک کردن زخم ها و استفاده از گرم کرده آن (تکمید) در رفع درد ورم ها مفید است.
اهل هند بلافاصله بعد از حجامت آن را بر موضع می پاشند.

مضرات زردچوبه از دیدگاه طب سنتی ایران:
زردچوبه مضر قلب است
مصلح آن در رفع این ضرر آب لیمو ترش و بالنگ است.

بدل آن مامیران و عاقر قرحا است.

در هندوستان از بیخ زردچوبه به عنوان ادویه معطر،محرک، تونیک، بادشکن، تصفیه کننده خون و تب بر استفاده می شود.
مصرف آن به طور موضعی جهت التیام زخم ها از مارگزیدگی تا آکنه کاربرد داشته و سبب رسیدن دمل می شود.
ساقه زیرزمینی زردچوبه از نظر دارویی مقوی معده، محرک هضم و بادشکن است.
همچنین جهت بند آوردن هر نوع خونریزی کاربرد دارد.
جوشانده آن جهت رفع سوزش چشم وبرخی بیماری های آن مفید است.
در رفع بی نظمی قاعدگی بسیار مؤثر است. جریان گردش خون را افزایش می دهد و در حل کردن لخته خون اثر بارزی دارد.
در هند و چین به علت خاصیت ضد انعقاد خون این گیاه، آن را در مواقع وضع حمل توصیه می کنند.
در چین برای اسهال مصرف می شود و در شبه جزیره مالایا جهت رفع اسهال خونی کاربرد دارد. همچنین برای تسکین درد رماتیسم و سرفه و سل مفید است.
در اندونزی علاوه بر موارد فوق برای معالجه سنگ در بدن و پاک کردن رحم در زایمان کاربرد دارد و به صورت غرغره برای شست و شوی دهان در موارد التهاب لثه مصرف می شود.

زردچوبه در طب نوین:

زردچوبه یا Turmreic در طب نوین به عنوان یک ضد التهاب شناخته شده است بنابراین می تواند در درمان آرتریت و سایر بیماری های التهابی به کار رود.در مطالعات اخیر کورکومین که یکی از مواد شیمیایی فعال در زردچوبه است به عنوان یک ماده مهار کننده فعالیت آنزیم های لیپواکسیناژ و سیکلوکسیناژ شناخته شده است. این دو آنزیم سبب افزایش و تداوم التهاب می شوند. با کاهش اثر این دو آنزیم، کورکومین می تواند التهاب و درد ناشی از آن را کاهش دهد.

در آخرین مطالعات، امکان پیشگیری و درمان آلزهایمر توسط کورکومین در حال بررسی است. بعضی محققین بر این عقیده اند که التهاب در مغز می تواند سبب گسترش آلزهایمر شود. در مطالعات جانوری و آزمایشگاهی دیده شده است مواد شیمیایی موجود در زردچوبه بر روی گذرگاه های مغزی که فکر می کنند سبب جمع آوری پروتئین های مرتبط با بیماری آلزهایمر مؤثر است. در مطالعه دیگری ثابت شده است افراد مسن بین ۶۰ تا ۹۳ ساله ای که در غذای خود از زردچوبه استفاده کرده اند کمتر دچار اختلا ل در توانایی های مغزی از قبیل تفکر، یادگیری، درک، تصور و به خاطر آوردن شده اند.

در برخی مطالعات کورکومین توانسته است شروع، رشد و گسترش انواع متعددی از سرطان ها را مهار کند. این ماده شیمیایی مرگ انواعی از سلول های سرطانی را با تخریب DNA سرعت بخشیده است. کورکومین ممکن است با ایجاد اختلال در شکل گیری میکروتوبول ها در تقسیم سلول های سرطانی مداخله کند و یا با جلوگیری از رشد رگ های خونی که تومور را تغذیه می کنند رشد آن را مهار کند. از آنجا که زردچوبه جذب خوبی از طریق روده ها ندارد می تواند سطح بالا و کافی از مواد شیمیایی خود را جهت سرطان های روده و سایر بیماری های روده مانند کرون فراهم کند.علاوه بر این در آخرین مطالعات،کورکومین توانسته است حساسیت سلول های سرطانی را نسبت به رادیوتراپی افزایش دهد. همچنین باعث افزایش اثر داروهای ضد سرطان شده است.

کورکومین به عنوان یک آنتی اکسیدان قوی شناخته شده است. آنتی اکسیدان های موجود در زردچوبه می توانند از تخریب مغز،کلیه ها، کبد و ریه ها توسط عواملی مانند داروها،اشعه ها، فلزات سنگین مانند سرب و مواد شیمیایی جلوگیری کنند.

در بررسی های آزمایشگاهی روی حیوانات مبتلا به دیابت،زردچوبه توانست سطح چربی خون را پایین بیاورد. یک تئوری در این زمینه بیان می کند کاهش قند خون به دنبال تأثیر زردچوبه در افزایش مصرف قند توسط سلول های خونی می باشد و یا ممکن است آنزیم هایی که سبب تبدیل کربوهیدرات ها به قند می شوند را مهار کند. اثر آنتی اکسیدانی زردچوبه در بیماران دیابتی هم نقش مؤثری داشته و سبب کاهش تخریب کلیه ها و آسیب های شبکیه در این افراد می شود.

کاهش سطح کلسترول به دنبال افزایش شکست آن ویا به دلیل جذب سریع کلسترول توسط زردچوبه است. این گیاه می تواند با افزایش تولید صفرا مصرف کلسترول بدن را بالا برده و سطح خونی کلسترول را کاهش دهد.

علی رغم مطالعات مغایر در زمینه تأثیرات زردچوبه در بیماری های تنفسی و برونشیت، تحقیقات اخیر آزمایشگاهی نشان داده اند که کورکومین پتانسیل خوبی در درمان برخی از انواع وراثتی آنها مانند سیستیک فیبروزیس دارد.

کورکومین و سایر مواد شیمیایی موجود در زردچوبه می توانند میزان ترشح موکوس های ریوی را افزایش داده و به این دلیل از غلظت و ضخامت موکوس ها کاسته و آنها را به راحتی از ریه پاکسازی کنند. علاوه بر این اثر ضد التهابی ریه نیز در این بین نقش مهمی ایفا کرده و میزان احتقان ریوی ناشی از التهاب را کاهش می دهد.

در مطالعات آزمایشگاهی و جانوری زردچوبه تأثیر زیادی علیه گروه وسیعی از ارگانیسم های بیماری زا داشته است.
در یک مطالعه با بررسی ۲۵ محصول گیاهی، زردچوبه مؤثرترین گیاه در نابودی هلیکوباکترپیلوری که باعث زخم و ناراحتی های معدی است بوده است. همچنین سبب جلوگیری از چسبیدن این باکتری به دیواره معده است.

علاوه بر این مواد شیمیایی موجود در زردچوبه اثرات ضد قارچی و ضد انگل های روده مانند ژیاردیا لامبیا از خود بروز داده است. زردچوبه ممکن است به عنوان یک ضد ویروس نیز عمل کند اگرچه در مطالعات آزمایشگاهی تأثیر آن روی HIV (ویروس عامل بیماری ایدز) به صورت قاطع نبوده است.

زردچوبه می تواند به صورت پودر و یا مخلوط با روغن و یا پماد در درمان زخم های ناشی از بریدگی و خراش ها و سایر بیماری های پوستی مانند آکنه درماتیک و راش های پوشک اطفال (diaperash) و پسوزیاریس به کار رود. اثرات ضد التهاب و ضد عفونت زردچوبه نیز التهاب زخم ها را کم کرده و از عفونی شدن آنها پیشگیری می کند. در مطالعات جانوری کاربرد آن توانسته است بهبود زخم ها را سرعت بخشیده و روند درمان آنها را کامل تر کند.

میزان مصرف زردچوبه:
به عنوان یک طعم دهنده در میزان های متفاوت و د رسنین مختلف مصرف می شود. در مطالعات بالینی انسانی دوز خوراکی آن از ۵۰۰ میلی گرم بوده است. با مصرف دوز روزانه حد اکثر تا ۸۰۰۰ میلی گرم برای مدت طولانی حدود ۳ ماه عارضه جانبی آشکاری نداشته است.
در مصارف موضعی به صورت پماد و یا روغن هایی بر پایه زردچوبه می تواند به میزان نیاز مصرف شود. پمادهای ساخته شده از پودر زردچوبه و یا آب تازه ریشه آن می تواند به طور مستقیم روی پوست استفاده شود. مصرف طولانی مدت موضعی آن، رنگ زردی روی پوست به جا می گذارد که به سختی برطرف می شود.

موارد منع مصرف زردچوبه:
در دوزهای بالای مصرف، زردچوبه می تواند سطح اسید معده را بالا برده و زخم های معده را بدتر کند. بنابراین افراد با زخم های گوارشی از مصرف آ ن در میزان بالا اجتناب کنند. به دلیل خاصیت افزاینده صفرای آن می تواند سبب بزرگ شدن کیسه صفرا و همچنین افزایش شانس مسدود شدن آن شود. بنابراین از مصرف آن در بیماری های کیسه صفرا اجتناب شود.

در طب سنتی زردچوبه به عنوان یک کاهش دهنده کرامپ های دوران قاعدگی و شروع قاعدگی در هنگام تأخیر آن کاربرد دارد، بخشی از این تأثیرات می تواند سبب فشرده شدن رحم و از دست دادن حمل حین بارداری شود. البته بعید است مقادیر معمول مصرف در آشپزی دارای چنین عوارضی باشد اما دریافت میزان زیاد آن در بارداری توصیه نمی شود.

اطلاعات کافی مبنی بر اثرات زردچوبه روی جنین و یا در حین شیردهی در دسترس نیست. مقادیر معمول مصرف در آشپزی خطری برای مادر و بچه به همراه ندارد اما از مصرف مکمل های آن در شیردهی اجتناب شود.

عوارض جانبی زردچوبه:
مصرف مقادیر زیاد آن می تواند سبب ناراحتی های گوارشی شامل اختلال هضم، تهوع و دردهای معده شود. استفاده خوراکی هرکدام از قسمت های گیاه یا استنشاق پودر آن باعث ایجاد واکنش های آلرژیک است. واکنش های موضعی مانند کهیر، قرمزی و تورم و واکنش های خفیف به صورت ترشحات بینی، عطسه و اشک ریزش و مواد جدی تر به صورت مشکلات تنفسی و تورم گلو است.

تداخلات دارویی زردچوبه:
مصرف زردچوبه می تواند زمان لخته شدن خون را افزایش دهد لذا مصرف آن همراه با داروهای ضد لخته و ضد پلاکت (مانند هپارین و وارفارین) می تواند موجب افزایش اثر آنها وخونریزی های غیر قابل کنترل شود. اگر زردچوبه به صورت خوراکی دریافت شود می تواند میزان اسید معده را تغییر داده و در عمل داروهای مسدود کننده گیرنده هیستامین ۲-(مانند سایمتیدین، فاموتیدین، رانیتیدین) و مهار کننده های پمپ پروتون (مانند امپرازول، پرواسید) اختلال ایجاد کند. زردچوبه دارای اثر کاهنده قند خون است بنابراین می تواند اثر داروهای دیابت مانند متفورمین، گلیمراید و….انسولین را شدت ببخشد.
از مصرف همزمان زردچوبه وآسپرین اجتناب شود زیرا هر دو زمان اخته شدن خون را افزایش می دهند. بعلت توانایی زردچوبه در افزایش اسید و ترشحات معده این گیاه می تواند در اثر داروهای آنتی اسید اختلال ایجاد کند.

خلاصه:
زردچوبه حاوی مواد شیمیایی با اثرات ضد التهاب و آنتی اکسیدان است.
این خواص می تواند از تخریب بافتی ارگان های مختلف مانند کبد که توسط مصرف داروهایی مثل استامینوفن و سایر مواد شیمیایی ایجاد می شود پیشگیری کند.
همچنین می تواند جهت درمان آرتریت و سایر بیماری های التهابیو سرطان مفید باشد.
بنظر می رسد اثر کاهنده بر روی قند خون و کلسترول خون داشته باشد.
همچنین می تواند بعنوان یک ضد عفونت خوب در نظر گرفته شود.
در بیماری های معده و کیسه صفرا مصرف نشود، زیرا تولید اسید معده و صفرا افزایش می دهد.
زنان باردار به علت افزایش خطر سقط از دریافت مقادیر بالای آن اجتناب کنند.
مکمل های آن در شیردهی توصیه نمی شوند.
واکنش های آلرژیک در مصارف موضعی خوراکی و استنشاقی آن محتمل است.
مصرف همزمان آن با داروهای ضد پلاکت و ضد لخته شدن خون شانس خونریزی را افزایش می دهد.
همچنین اثر کاهنده قند خون آن باعث شدت اثر داروهای دیابت می شود.

کدو

54fefeed3fd5c

نام ها: در فارسی: کدو – در کتب سنتی با نام عربی قرع و گیاه آن یقطین – در فرانسوی: کدو Courge – کدو سبز خورشیCourgette – کدو تنبل Potiron – کدو حلوایی و مربایی Citrouille – کدو قلیانی یا صراحی Gourde یا Calebasse (بیشتر مصرف تزئینی) – در انگلیسی: کدوی تابستانه یا سبز خورشی Squash و Summer squash – کدو حلوایی Winter squash و Hungarian pumpkins و Pumpkin – کدو سبز Vegetable marrow – کدوی قلیانی یا صراحی Gourd و Calabash

نام علمی: Cucurbitaceae، Cucurbita maxima Duch برای کدوهای درشت مثل کدو تنبل یا کدوی کلاه ترکی. و Giraumon نوعی کدوی درشت مدور با پوست سبز و گوشت نارنجی و شیرین. Cucurbita pepo L. برای کدوی تخمی. Cucurbita melo L. برای کدوی حلوایی و مربایی. Lagenaria siceraria (Mol.) Standl برای کدوهای تزئینی مثل صراحی.

مشخصات گیاه: گیاه یک ساله علفی خزنده که میوه آن بسته به نوع، نارس و سبز یا کاملا رسیده مصرف می شود. برگ ها قلبی پهن با دمبرگ بلند پوشیده از کرک زبر. گل ها زرد رنگ و نر و ماده روی یک پایه. ریشه باریک و بلند و کمی شیرین و سکر آور. بهترين نوع آن سفيد شيرين نازك است كه ريشه دار نباشد و اندازه متوسط داشته باشد.

اجزای مورد کاربرد:در طب سنتی کدو های سبز مسمایی گوشت آن و سایر کدو ها بیشتر تخم آن مورد توجه است. در مورد کدو های شیرین گوشت و تخم آن مصرف می شود. کدوی تزئینی خود آن مصرف می شود.

تکثیر: در تمام مناطق کشور کاشت می شود. کدو های درشت در خاک ها و اراضی جنوبی و آفتابگیر. تکثیر با کاشت تخم در مناطق معتدله در اوایل بهار. فاصله بوته ها یک متر در یک متر و در کدو های درشت دو متر در دو متر.

ترکیبات شیمیایی: در کدوهای درشت ماده ی ساپونین، کوکوربیتین و لوتئین یافت می شود. از تخم آن رزینی گرفته می شود که خاصیت ضد کرم معده دارد ولی گلیکوزید نیست. در کدوهای متوسط و کوچک مقدار اندکی ارسنیک هست. ویتامین C یافت می شود. از تخم آن فیتوستارین و سالیسیلیک اسید جدا شده.

در هر صد گرم قسمت خوردنی کدو حلوایی خام: آب ۹۱ گرم، پروتئین ۱ گرم، چربی ۰/۱ گرم، قند و هیدرات کربن ۵/۴ گرم، خاکستر ۰/۸ گرم، کلسیم ۲۱ میلی گرم، فسفر ۴۴ میلی گرم، آهن ۰/۸ میلی گرم، سدیم ۱ گرم، پتاسیم ۳۴۰ میلی گرم، ویتامین A 1600 واحد، تیامین ۰/۰۵ میلی گرم، ریبوفلاوین ۰/۱۱ میلی گرم، نیاسین ۰/۶ میلی گرم، ویتامین C 9 میلی گرم.

در هر صد گرم مغز تخم کدو حلوایی و کدوی تخمی، خشک و خام: آب ۴/۴ گرم، پروتئین ۲۹ گرم، چربی ۴۶/۷ گرم، قند و هیدرات های کربن ۱۳ گرم، خاکستر ۴/۹ گرم، کلسیم ۵۱ میلی گرم، فسفر ۱۱۴۴ میلی گرم، آهن ۱۱/۲ میلی گرم، ویتامین A 70 واحد، تیامین ۰/۲۴ میلی گرم، ریبوفلاوین ۰/۱۹ میلی گرم، نیاسین ۲/۴ میلی گرم.

در هر صد گرم کدوی تابستانه خام: آب ۹۴ گرم، پروتئین ۱/۱ گرم، چربی ۰/۱ گرم، مواد قندي و هيدراتهاي كربن ۳/۶ گرم، خاكستر ۰/۶ گرم، كلسيم ۲۸ ميلي گرم، فسفر ۲۹ ميلي گرم، آهن ۰/۴ ميلي گرم، سديم ۱ ميلي گرم، پتاسيم ۲/۲ ميلي گرم، ويتامين A 410 واحد، تيامين ۰/۰۵ ميلي گرم، ريبوفلاوين ۰/۰۹ ميلي گرم، نياسين ۱ ميلي گرم، ويتامين C 22 ميلي گرم.

در هر صد گرم کدوی تابستانه ی پخته که آب آن کشیده شده باشد: آب ۹۵ گرم،پروتئين ۰/۹ گرم، چربي ۰/۱ گرم، مواد قندي و هيدراتهاي كربن ۲/۵ گرم، خاكستر ۰/۴ گرم، كلسيم ۲۵ ميلي گرم، فسفر ۲۵ ميلي گرم، آهن ۰/۴ ميلي گرم، سديم ۱ ميلي گرم، ويتامين A 390 واحد، تيامين ۰/۰۵ ميلي گرم، ريبوفلاوين ۰/۰۸ ميلي گرم، نياسين ۰/۸ ميلي گرم، ويتامين C 10 ميلي گرم.

طبیعت کدو: تمام انواع کدو از دیدگاه طب سنتی مطلقا سرد و تر است. مغز تخم کدو نیز به همین طبع است.

کاربرد و خواص:
خنک کننده و مرطوب کننده است. انسداد مجاری را باز می کند.

مدر و ملین است. برای رفع یرقان و تب های گرم نافع می باشد.

برای افراد گرم مزاج و صفراوی غذای مناسبی است اما پخته آن از نظر مواد غذایی ضعیف و سریع الهضم است.

اگر کدو را با به و یا آبغوره و یا آب انار و یا سرکه در روغن بادام و یا زیتون بپزند خونساز است و خون صالح تولید می کند.

اگر چند قطره آب کدو را خام با شیر انسان مخلوط کنند و در گوش و بینی بریزند برای سردرد گرم و سرسام و هذیان و جنون و ورم های گرم و بی خوابی مفید است. خصوصا با روغن گل سرخ در گوش مفید است.

ضماد ساییده آن بر پیشانی اطفال برای ورم گرم پیشانی و سر و سردرد گرم و رفع خشکی دماغ و بی خوابی مفید است. گذاشتن ضماد آن روی چشم هم همین خاصیت را دارد. غرغره آب کدو برای درد حلق و درد دندان گرم مفید است.

آب کدوی پخته با تمر هندی و شکر برای تسکین حرارت دماغ و سردرد و وسواس و جنون نافع است. اگر اسفناج را با کدو و جو و یا ماش پوست گرفته در روغن بادام و آب بپزند خوردن آن برای درد سینه و سرفه گرم نافع است.

خوردن کدوی پخته عطش را تسکین می دهد و گرمی و التهاب کبد گرم را فرو می نشاند.

خوردن آب کدوی پخته که با فشار عصاره گرفته شده باشد به میزان ۱۵۰ گرم یا ۳۰۰ گرم با عسل، ملین و مسهل معتدلی است. و اگر با مغز فلوس و ترنجبین و بنفشه خورده شود مسهل صفرا است.

همراه با تمر هندی و شکر پاک کننده روده و کلیه و مسهل صفرای سوخته می باشد.

کدوی پخته با سرکه برای اکثر بيماری های گرم مفید است. و با گوشت موجب تسریع هضم می شود. ضماد پخته آن روی معده و کبد و کلیه، مسکن حرارت و التهاب آن هاست.
خوردن پوست خشک کدو برای بواسیر و خونریزی داخل شکم مفید است.

کدوی خرد شده ی پخته مخلوط با ماست و خردل و سیر وفلفل و نمک و نعناع برای اشخاص سرد مزاج نیز مفید است. گرد پوست خشک شده ی سوخته ی کدو برای قطع خونریزی جراحات و زخم های خورنده و زخم آلت تناسلی مفید است و مخلوط با روغن گاو برای سوختگی آتش مفید می باشد.

مرباي كدو براي توليد خلط صالح، دفع مواد سوداوي و تقويت اعصاب مؤثر است. ترشي كدو لطيف كننده، هضم كننده غذا و مسكن حرارت خون و صفرا مي باشد.

تخم کدو: مغز تخم کدو بدن را چاق می کند و برای رفع خشونت سینه و خروج اخلاط خونی از سینه و سرفه ی گرم و تشنگی و زخم روده و مثانه و سوزش مجاری ادرار مفید است. روغن تخم کدو برای رفع یبوست دماغ و بی خوابی و دل پیچه صفراوی مفید است. ضماد روغن آن برای زخم سر و بدن اطفال و زخم گوشه دهان مفید است. در چین از آن به عنوان کرم کش و مدر و تونیک اعصاب استفاده می شود. تخم آن برای درد دندان و ورم لثه نافع است. جانشین آن مغز تخم هندوانه است.

کاربرد اجزای کدو: گوشت کدو خنک کننده و مدر و آنتی لیتیک و مصرف زیاد آن قی آور و مسهل است. مخلوطش با آبلیمو برای جوش چرکین صورت و کورک و آبسه مفید است. گل و پوست میوه آن ضد سم است. دم کرده برگ کدو مخلوط با خاکستر به صورت ضماد برای کمر درد زنان حامله مفید است.

احتياطات در مورد كدو: برای افرادی که معتاد به قولنج باشند مضر است زیرا کدو ایجاد قولنج می کند. موجب نفخ و کاهش اشتها هم می شود. شیخ الرئیس معتقد است هر چند آب کدو نافع است اما گاهی مضر است به دلیل مدر بودن. برای افراد پیر و سرد مزاج یا ساکن در مناطق سرد مضر است.

تحقیقات جدید در مورد خواص درمانی کدو: تخم و گوشت کدو هر دو پیشگیری کننده سرطان هستند. چون دارای مهار کننده هایی به نام پروتئاز تریپسین هستند. همه نوع کدو به خصوص کدوی حلوایی و انواع نارنجی تر دارای ماده ضد سرطان کاروتنوئید و بتاکاروتن هستند که اکسید کننده و ضد رادیکال های آزاد می باشند. همچنین به میزان نارنجی تر بودن از بیماری های مزمن پیشگیری می کنند. کدوی حلوایی خطر ابتلا به سرطان ریه و نای و معده و مثانه و حنجره و پروستات را کاهش می دهد و در مصرف کنندگان دخانیات پیشنهاد می شود. کدوی حلوایی و هویج و سیب زمینی سه فاتح سلامتی محسوب می شوند.

پرتقال

577819902

پرتقال : Orange
نام علمی : Citrus Sinensis L
خانواده : Rutaceae
نام عربی: کونله

گیاه شناسی:
پرتقال در خت كوچكي است با برگ‌های سبز، گل ها و ميوه‌ي آن معطر و گل‌ها به رنگ سفيد و پوست ميوه‌ آن نارنجی كمی ناصاف، گوشت آن شيرين و يا ترش و شيرين و بسته به ارقام مختلف دارای رنگ زرد و قرمز ميی باشد(۱).

ترکیبات شیمیایی:
از نظر ترکیبات شیمیایی پرتقال غنی از ويتامين ث می باشد. در پوست آن اسانسی يافت می شود كه دارای دی-لیمونن ، دسايكليك آلدئيد لينالول، دی ال-‌ترپي‌نئول و …… می‌باشد. در برگ تازه‌ی آن مواد ال-استاچيدرين، گليكوزيد و هسپريدين وجود دارد(۱).

قسمت مورد استفاده:
از پوست، گوشت و تخم پرتقال استفاده می کنند(۲).

طبیعت:
طبیعت پرتقال اول دوم سرد ودر آخر تر است و هر چه شیرین تر باشد طبیعت آن متمایل به تری و گرمی و هر چه ترش‌تر متمایل به سردی و خشکی می باشد(۲).

افعال و خواص پرتقال در طب سنتی:
بهتر از نارنگی و شاداب و خوش طعم و لذیذ و لطیف از جمیع جهات، و از حیثیت منافع بهتر از نارنگی است(۳).
مفرح قلب و رافع خفقان و مسكن حدت خون و صفرا و تشنگي و لهيب معده و كبد و ادرارآور است.
پوست آن مقوی معده و قایم مقام پوست اترج و نارنج و طلای آن رافع كلف و مخلل و مربای آن نيز خوشبو و لذيذ و مقوی مي¬باشد و تخم آن در ترياقيت نيز مانند تخم اترج و چون ثمر به كمال رسيده آن را به تمامه از پوست و مغز و تخم بگذارند تا پوسيده و خشك گردد پس با آب سایيده حبوب سازند هر حبی به قدر نخودی بزرگ شربتی از پنج حب تا ده حب جهت رفع غثيان و قی مفرط و اسهال بسيار كه در هيضه¬ها به هم مي¬رسد بسيار نافع و مجرب و بهترين از فادزهر معدني و غيره از حابسات ترياقيه است(۲).

کاربردها در طب نوین:

تحقیقی در مورد بررسي تاثير اسانس خوراكي پوست پرتقال بر شدت علايم سندرم پيش از قاعدگي انجام شد. این پژوهش بر روی ۸۰ دانشجو مورد بررسی قرار گرفت. و پس از تاييد قطعي تشخيص سندرم پيش از قاعدگي به طور تصادفي به دو گروه۴۰ نفري تقسيم شدند و به مدت دو ماه متوالي با ۱۰ قطره اسانس پوست پرتقال يا دارونما سه بار در روز، حداقل ۱۴ روز قبل از قاعدگي تحت درمان قرار گرفتند. ميزان كاهش شدت علايم سندرم پيش از قاعدگي بعد از مصرف اسانس پوست پرتقال ۴۶٫۰۸٪ و در گروه دارونما ۱۴٫۲۱٪ بود كه بين ميزان كاهش شدت علايم بين دو گروه اختلاف معني داري وجود دارد (p<0/001).
همچنين ميزان كاهش شدت علايم جسمي در گروه دارو به ميزان ۲۴٫۳۰٪ و در گروه دارونما به ميزان ۰٫۵ و ميزان كاهش شدت علايم رواني بعد از مصرف دارو۲۱٫۷۸٪ و در گروه دارونما به ميزان ۹٫۲۱٪ بود .(p0.05) با ۲۰ میلیگرم فلوکستین روزانه در بیماران می باشد. میزان عوارض جانبی در هر سه گروه مساوی بود (P>0.05). افشرده پرتقال بخصوص در دوزهای پایین تأثیر بسیار خوبی بر درمان افسردگی اساسی بالغین در طی حداقل ۶ هفته درمان دارد که حتی می تواند بیشتر از تأثیر درمانی، داروی کلاسیک ضدافسردگی (فلوکستین) باشد. عوارض درمان با افشرده پرتقال نیز اختلاف معنی داری با درمانهای استاندارد ندارد. بنابراین با وجود محدودیت های تحقیق استفاده از افشرده پرتقال در درمان این نوع اختلال پیشنهاد می‌شود(۵).

اثر پوست پرتقال بر روی سرطان سینه در موش مورد بررسی قرار گرفت. پوست پرتقال منبع فراوان polymethoxyflavones (PMFs) با خواص بالقوه chemopreventive است. پوست پرتقال مورد استفاده در اینجا مخلوط است با tangeretin (19.0%)، heptamethoxyflavone (15.24%)، tetramethoxyflavone (13.6%)، nobiletin (12.49%)،
Hexamethoxyflavone (11.06%) و sinensitin (9.16%). پس از ۳ ماه از تغذیه، atypical hyperplasias در غدد پستانی موش توسعه یافت.پس از تغذیه موش با پوست پرتقال
atypical hyperplasiAa کاهش یافت. آپوپتوز در گروه‌های درمانی با پوست پرتقال(P < .01) با عدم مهار میتوز افزایش یافت. بنابراین با آماده‌سازی استاندارد پوست پرتقال با ۳۰٪ PMFs ضایعات atypical hyperplastic را کاهش می‌دهد و افزایش می‌دهد آپوپتوز در سلول‌ها‌ی epithelial مجرایی غدد پستانی موش(۶).

منابع:
۱) معجزات غذایی و درمانی مرکبات(۲) (پرتقال، گريپ ‌فروت و…..)،دکتر محمد دریایی،تجسم خلاق، تهران ۱۳۸۴
۲) مخزن‌الدویه, محمد حسین عقیلی علوی خراسانی,تصحیح دکتر محمد رضا شمس اردکانی, روجا رحیمی و فاطمه فرجادمند, تهران, نشر اندیشه ظهور با همکاری دانشگاه علوم پزشکی تهران,۱۳۸۹
۳)حفظ الصحه ناصری ، محمد کاظم گیلانی ، تهران المعی ،۱۳۸۷
۴) بررسي تاثيراسانس خوراكي پوست پرتقال بر شدت علايم سندرم پيش از قاعدگي، كار آزمايي باليني دو سو كور شاهددار، گيتي ازگلي و همکاران، فصلنامه باروري و ناباروري، دوره ۱۲ ، شماره ۲، بهار ۱۳۹۰ ، صفحات:۱۲۳-۱۲۹
۵) مقایسه اثربخشی افشرده پرتقال با فلوکستین در درمان اختلال افسردگی اساسی، دکتر محمدرضا سرگلزایی و همکاران، افق دانش؛ مجله دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی گناباد، دوره ۱۰،شماره۳، سال۱۳۸۳
Chemopreventive Effects of Orange Peel Extract (OPE) II. OPE Inhibits Atypical Hyperplastic Lesions in Rodent (6
Mammary Gland , Kunhua Fan et al , . Journal of Medicinal Food. March 2007, 10(1): 18-24